W najbliższy wtorek 9 marca Kościół będzie wspominał św. Dominika Savio, patrona Liturgicznej Służby Ołtarza. To dobra okazja, aby podziękować wszystkim, którzy podejmują tę służbę jako ministranci, lektorzy, kantorzy, członkowie scholi i chórów. Tak bardzo jesteśmy przyzwyczajeni do ich obecności podczas sprawowanych ceremonii liturgicznych, że być może w jakimś sensie ich nie zauważamy. Tymczasem odgrywają ważną rolę. Dzięki sprawowanym funkcjom pomagają nam w głębszym przeżywaniu liturgii. Spróbujmy przyjrzeć się i scharakteryzować funkcje pełnione przez Liturgiczną Służbę Ołtarza. Wczytajmy się również w to, co o LSO w diecezji świdnickiej opowiedział jej opiekun ks. dr Krzysztof Ora.

Lektor

Ta posługa liturgiczna związana jest ze specjalnym ustanowieniem dokonywanym przez biskupa. Mogą być wybrani do niej mężczyźni. Lektor wykonuje w czasie liturgii wszystkie czytania, które nie są częścią Ewangelii. W razie braku diakona może on podawać wezwania modlitwy powszechnej, również w razie braku psałterzysty wykonuje psalm responsoryjny (może go odczytać). Często lektorzy z powodu braku diakonów i akolitów wykonują posługę przy ołtarzu.

Psałterzysta

Jest to funkcja równorzędna funkcji lektora. Zadaniem psałterzysty jest wykonywanie psalmu responsoryjnego podczas Liturgii Słowa. Psalmy podczas Liturgii Słowa w Eucharystii wykonuje się zasadniczo w sposób responsoryczny: poszczególne wersy lub strofy przerywane są refrenem (responsum - odpowiedź) wykonywanym przez zgromadzonych.

Ceremoniarz

Pełni posługę koordynacyjną w liturgii. Do jego zadań należy przygotowanie ksiąg liturgicznych i przeprowadzenie próby asysty, czuwanie nad przebiegiem posług podczas celebracji, a w razie potrzeby dyskretna interwencja. Posługa ceremoniarza jest szczególnie ważna i niezbędna podczas celebracji najbardziej bogatych w ryty, jak Triduum Paschalne, święcenia i konsekracja.

Ministranci

Ich zadaniem jest pomoc celebransowi w prezbiterium. Pełnią oni posługę księgi (przy miejscu przewodniczenia), posługę ołtarza (przynoszenia wina i wody), posługę światła (świece lub pochodnie), posługę przy procesjach (noszenie krzyża i posługa przy kadzidle). Stąd rozróżniamy różne grupy ministrantów: ministranta księgi, ministranta ołtarza, ministranta światła (ceroferariusz), krucyferariusza, turyferariusza i nawikulariusza.

Komentator

Może pełnić swą posługę praktycznie przy każdej celebracji liturgicznej, jednakże szczególnie pożądana jest jego obecność przy najbardziej bogatych w ryty obrzędach Triduum Paschalnego i innych wielkich uroczystości roku liturgicznego, także podczas obrzędów święceń, konsekracji świątyni lub ołtarza oraz niedzielnej Eucharystii. Podaje on komentarz wprowadzający do całej liturgii, komentarze szczegółowe do kolejno następujących głównych rytów, a także do czytań Liturgii Słowa. Posługę tę mogą wykonywać zarówno mężczyźni, jak i kobiety.

Kantor

Do jego zadań należy prowadzenie śpiewów poza psalmem responsoryjnym. Może on wykonywać je na przemian z ludem (np. części stałe, śpiewy procesyjne) lub ze scholą czy chórem. Może rozpoczynać wszystkie śpiewy, śpiewać sam lub z ludem antyfony Liturgii Godzin, intonować jej psalmy itd. Kantor może także wykonywać bezpośrednie wezwania do modlitwy w czasie modlitwy powszechnej (np. „Ciebie, prosimy”, „Kyrie eleison”), jeśli nie ma diakona.

Służba Liturgiczna diecezji świdnickiej

Od 1 października 2009 r. funkcję diecezjalnego duszpasterza Służby Liturgicznej pełni ks. dr Krzysztof Ora. Od początku wyznaczył sobie cele, takie jak: - spotkania z opiekunami SL, integracja grup SL, pomoc we wdrażaniu programów formacyjnych SL, organizacja kursu dla ceremoniarzy, pomoc i koordynacja dekanalnych kursów dla lektorów, koordynacja spotkań o charakterze sportowym. Są już owoce tak wyznaczonych działań.

Szkoła Ceremoniarza Liturgicznego

- W listopadzie ubiegłego roku zainaugurowała swoją działalność Szkoła Ceremoniarza Liturgicznego - dzieli się w rozmowie z nami ks. Ora. - Szkoła obejmuje sześć sesji formacyjnych. W spotkaniach, które odbywają się mniej więcej raz na miesiąc w domu parafialnym przy parafii pw. Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski w Świdnicy, bierze udział trzydziestu dwóch kandydatów rekomendowanych przez swoich duszpasterzy. W prowadzeniu szkolenia pomagają mi księża i dekanalni duszpasterze SL. Trzydziestu dwóch kandydatów, o których wspomniałem, pochodzi z centralnej części diecezji. W związku z trudnościami komunikacyjnymi podjęliśmy starania wraz z rejonowym duszpasterzem SL na ziemi kłodzkiej, by uruchomić w Kłodzku ośrodek formacyjny dla ceremoniarzy.
18-19 lutego br. w klasztorze Ojców Franciszkanów w Kłodzku odbyło się pierwsze spotkanie dla kandydatów na ceremoniarzy z Kotliny Kłodzkiej. W kilku dekanatach trwają bądź dopiero zakończyły się kursy dla lektorów.

Duszpasterstwo LSO

W listopadzie 2009 r. miały miejsce Warsztaty Liturgiczne dla dotychczas promowanych ceremoniarzy. Do domu rekolekcyjnego Sióstr Elżbietanek przybyło ośmiu ceremoniarzy. Nie było to duże grono, ale spotkanie z nimi utwierdza mnie w przekonaniu o sensowności organizowania takich spotkań. Zamiarem jest, by ceremoniarze uczestniczyli w dalszej formacji i docelowo mogli pełnić przydatną funkcję animatora liturgicznego, który będzie mógł wspierać duszpasterza w parafii w jego pracy z SL.
Wśród większych realizowanych już przedsięwzięć wymienić należy rozgrywki piłkarskie. Zaproponowana formuła zakłada, że do Wielkanocy wyłoni mistrza dekanatu, a na wiosnę odbędzie się finał. Dla usprawnienia komunikacji od kilkunastu tygodni na stronie internetowej naszej diecezji pod linkiem duszpasterstwo LSO można zapoznać się z nową stroną internetową duszpasterstwa Służby Liturgicznej. Ważnym wydarzeniem dla Służby Liturgicznej była listopadowa pielgrzymka służb kościelnych do katedry świdnickiej z racji 5-lecia istnienia naszej diecezji. W Mszy św. pod przewodnictwem bp. Adama Bałabucha wzięło udział ok. 200 ministrantów, lektorów i ceremoniarzy. Po Mszy św. w kościele pw. Świętego Krzyża odbyło się spotkanie integracyjne, połączone z prezentacją przybyłych grup.
Dobrą okazją do zaakcentowania Służby Liturgicznej w życiu parafii może być Niedziela Chrystusa Króla, Wielki Czwartek i każdy pierwszy czwartek miesiąca, który - zwłaszcza w parafiach miejskich - mógłby być dniem spotkania się na wspólnej zbiórce wszystkich formacji SL - dodaje ks. Krzysztof Ora.

Statystyki

Według danych z dziewiętnastu dekanatów diecezji świdnickiej jest 3383 członków Służby Liturgicznej. To spora liczba. Ks. Krzysztof nie ukrywa, że są to m.in. owoce pracy poprzednich duszpasterzy, którymi byli: ks. Jarosław Żmuda, ks. Stanisław Kasztelan oraz ks. Gabriel Horowski.
- Zgodnie z wytycznymi Dyrektorium duszpasterstwa Służby Liturgicznej, a także po wysłuchaniu opinii Księdza Biskupa podjęta została decyzja, że w naszej diecezji nie prowadzimy naboru do Służby Liturgicznej dziewcząt - dzieli się ks. Ora.
- W tych parafiach naszej diecezji, gdzie już przy ołtarzu służą dziewczęta, ich obecność należy, oczywiście, zachować, ale istotne wydaje się, by nie kontynuować ich dalszej promocji. Z drugiej strony została sformułowana zachęta do tworzenia zespołów muzycznych, scholek, gdzie jest przestrzeń aktywności liturgicznej dla dziewcząt.

W oprac. wykorzystano książkę Jacka Armina Znaka pt. „Fundamentalne rzeczywistości liturgii”, Oleśnica 1992.