Bazylika ojców Bernardynów w Leżajsku

Bazylika Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny i klasztor Ojców Bernardynów w Leżajsku należą do najcenniejszych zabytków architektury kościelnej pogranicza renesansu i baroku. Mało kto jednak wie, że obok zabytkowych organów czy XVII-wiecznych, odnowionych niedawno stalli, w krużgankach klasztornych zachował się unikatowy zespół XVII-wiecznych portali drewnianych.
Większości turystów Leżajsk kojarzy się z Bazyliką Ojców Bernardynów i słynnymi nie tylko w kraju organami. Tymczasem warto wspomnieć, że w korytarzach klasztornych znajduje się jedyny na Podkarpaciu i unikatowy w skali kraju - zespół XVII-wiecznych drewnianych portali. O ile portale kamienne czy marmurowe występują w Polsce dość często, o tyle ich drewniane odpowiedniki należą do rzadkości. Portale te, ze względu na delikatną strukturę drewna, w większości uległy zniszczeniu i nie przetrwały do czasów współczesnych. Wyjątkiem jest jednak klasztor Ojców Bernardynów w Leżajsku, gdzie po dziś dzień zachował się oryginalny, niezwykle cenny z historycznego punktu widzenia, zespół kilkudziesięciu bogato zdobionych drewnianych portali. Owe cenne relikty przeszłości rozsiane są po krużgankach i korytarzach klasztornych. - Jeszcze do niedawna portale pokrywały trzy wtórne warstwy malowideł zakrywające ich prawdziwe oblicze - mówi gwardian i kustosz klasztoru Ojców Bernardynów w Leżajsku, o. Stanisław Komornik. - Choć brakuje konkretnych nazwisk, którym można przypisywać autorstwo, to przeprowadzone badania wskazują, że portale, podobnie jak stalle czy rzeźbione fragmenty słynnych leżajskich organów, powstały w obrębie bernardyńskiej szkoły zakonnej - wyjaśnia o. Komornik. W ubiegłym roku, pod nadzorem Wojewódzkiego Podkarpackiego Konserwatora Zabytków rozpoczęły się prace przy odnawianiu zabytkowego zespołu. Dotychczas udało się odrestaurować osiem portali, a w bieżącym roku planowane są prace przy kolejnych pięciu. Przywracaniem pierwotnego wyglądu XVII-wiecznym leżajskim portalom zajmuje się Stanisław Kłosowski z Krakowskiej Pracowni Konserwacji Rzeźby. Żmudne prace konserwatorskie polegają m.in. na uzupełnianiu brakujących - zniszczonych upływem czasu elementów zdobniczych i odkrywaniu przemalowanych na płaszczyznach bogato zdobionych ornamentyką roślinną warstw malarskich. Zgodnie z klasztorną tradycją każdy z portali przy drzwiach prowadzących do konkretnej celi, przyporządkowany był innemu świętemu, na ogół zakonnemu. Tezę tę potwierdzają również dotychczasowe odkrycia konserwatorskie.