PROTESTY
Sfrustrowani Albańczycy
Nie tylko na zgniłym Zachodzie dochodzi do niepokojów i zamieszek. Od połowy października w Albanii doszło do eskalacji przemocy podczas trwających od maja protestów antyrządowych. Do niedawna demonstracje, których uczestnicy domagają się przede wszystkim ustąpienia premiera Ediego Ramy, miały pokojowy charakter. Zmieniło się to jednak, gdy do protestów dołączyło pokolenie Z – głównie licealiści i studenci. Zaatakowali oni budynki publiczne i podpalili m.in. siedziby ministerstw edukacji i infrastruktury oraz komisariat policji. Służby porządkowe odpowiedziały siłą, stosując gaz łzawiący, gumowe kule i granaty hukowe. Protestujący używają m.in. koktajli Mołotowa i masowo zasłaniają twarze. Zatrzymano lub aresztowano ok. tysiąca manifestantów, a kilkuset usłyszało zarzuty. W wyniku starć ok. 300 osób, w tym funkcjonariusze, trafiło do szpitali. Obrażeń od gumowych kul doznali też dziennikarze Reutersa. Jak oceniają obserwatorzy, źródłem niepokojów Albańczyków jest narastająca frustracja z powodu braku reakcji władz na ich żądania. /J.K.
WOJNA I POKÓJ
Kremlowskie iluzje
Reklama
„Zgodziłbym się na zamrożenie wojny na linii frontu” – tę zaskakującą deklarację prezydenta Wołodymyra Zełenskiego tylko niektórzy ocenili jako realistyczną drogę do zakończenia konfliktu. Tym bardziej że zawieszenie broni powinno być punktem wyjścia do rozmów o gwarancjach bezpieczeństwa dla Ukrainy ze strony USA. Zełenski obawia się, że o przyszłości Ukrainy USA będą rozmawiać z Rosją bez jego udziału. Kreml wyraźnie wskazuje, że jego cele w wojnie z Ukrainą nie sprowadzają się do aneksji terytorialnych jej kosztem, lecz obejmują też narzucenie jej warunków, które przekształcałyby ją w rosyjski protektorat. Według części komentatorów, zapowiedzi kontynuacji przez Rosję rozmów to manipulacja, która ma podtrzymywać u amerykańskiego prezydenta Donalda Trumpa i jego najbliższego otoczenia iluzję, że Kreml gotów jest zgodzić się na kompromisowe zakończenie agresji. Moskwa liczy na powstrzymanie Waszyngtonu od udzielania pomocy dla Ukrainy oraz na amerykańskie naciski na Kijów, by zaniechał ataków na terytorium Rosji. /w.d.
Pomóż w rozwoju naszego portalu
ROSJA
Wojenne roszady
Duma Państwowa, niższa izba rosyjskiego parlamentu, zatwierdziła wnioskowane przez premiera, a przygotowane na Kremlu, zmiany w składzie rządu. Dotyczą one przede wszystkim stanowisk wicepremierów, których liczba zwiększy się z ośmiu do dziewięciu. Zmieni się też m.in. wicepremier – szef aparatu rządu (Dmitrija Grigorienkę, bliskiego premierowi Michaiłowi Miszustinowi, zastąpi dotychczasowa pierwsza wiceminister finansów Irina Okładnikowa). Nominacje umacniają resort finansów, odpowiedzialny za pozyskiwanie środków na kontynuację wojny, i stanowią zapowiedź dymisji premiera Miszustina. Trudno przewidzieć, czy i kiedy Władimir Putin może podjąć taką decyzję, lecz oznaczałaby ona najpewniej przejście od technokratycznego do mobilizacyjnego modelu zarządzania państwem i gospodarką, umożliwiającego kontynuowanie wojny jeszcze przez co najmniej kilka lat. Wśród potencjalnych następców Miszustina najczęściej wymienia się ministra obrony Andrieja Biełousowa, zwolennika dalszego upaństwowienia sfery ekonomicznej i centralizacji kontroli nad nią. /J.K.
SOCIAL MEDIA
Szlaban dla nastolatków
Reklama
Lepiej późno niż wcale. Resorty edukacji narodowej i cyfryzacji chcą ograniczeń wiekowych w mediach społecznościowych. Zgodnie z propozycją, dzieci poniżej 15. roku życia nie mogłyby korzystać z social mediów. – Mówimy jasno: social media od 15. roku życia. Wraz z Katarzyną Lubnauer składamy wniosek Ministerstwa Cyfryzacji i Ministerstwa Edukacji Narodowej o wpis ustawy do wykazu prac legislacyjnych – ujawnił wiceminister cyfryzacji Dariusz Standerski. Jak zaznaczył, uzależniające mechanizmy mediów społecznościowych i przemoc, z którą dzieci się tam stykają, szczególnie im szkodzą. – Nastolatki spędzają przed ekranami 5 godzin dziennie, co może prowadzić do agresji, problemów z koncentracją i nawiązywaniem relacji – podkreślił. Resort pracuje m.in. nad skutecznym i anonimowym narzędziem do weryfikacji wieku. Skoro platformy same nie postawiły granicy, to trzeba ją wyznaczyć w prawie – ocenił Standerski.
Tymczasem w Norwegii idą na całość. Chcą ograniczyć dostęp młodych nie tylko do mediów społecznościowych, ale także do gier i komunikatorów oraz platform takich jak YouTube. Rząd wskazał TikToka, Snapchata i Robloxa jako platformy, które w obecnej postaci mają zostać objęte restrykcjami. Surowe ograniczenia wiekowe mogą dotyczyć również serwisu YouTube. – Istnieją platformy, które pod pozorem gier oferują mechanizmy sterowane algorytmami i nielegalne reklamy skierowane do dzieci. Chcemy, aby również one zostały objęte przepisami – powiedziała minister ds. dzieci i rodziny Lene Vagslid. Za skuteczną weryfikację wieku użytkowników mają odpowiadać same firmy technologiczne. /j.k.
MILIARD DZIENNIE
Nie gadają, zadłużają
Reklama
Nie jest dobrze. Pierwsze czytanie projektu ustawy budżetowej na 2027 r. ujawniło, że rząd zakłada, iż dochody budżetu państwa wyniosą 696,4 mld zł, wydatki – 977,6 mld zł, a deficyt – bagatela – 281,2 mld zł. – Wszystkie rządy od 1990 do 2023 r. zadłużyły Polskę na bilion siedemset miliardów. Ekipa Donalda Tuska – na bilion czterysta w 4 lata – podkreśla poseł PiS Zbigniew Kuźmiuk. – To rekord świata. Ta ekipa często mówi, że robimy, nie gadamy. W tym przypadku nie gadają, a zadłużają, i to intensywnie, ponad miliard złotych dziennie – dodał. Przypomniał, że co roku Polska musi rolować setki milionów długu, od którego płacimy odsetki przekraczające 6%. Również większość obywateli wydaje się poważnie zaniepokojona działaniami władz. W nowym sondażu OGB zapytano ankietowanych o to, czy ich zdaniem sprawy gospodarcze w Polsce idą w dobrym kierunku. Aż 52,18% z nich odparło, że nie, a jedynie 33,88% badanych – że rząd panuje nad sytuacją gospodarczą. /J.K.
UBÓSTWO
Alarmujące dane
Alarmujące dane dotyczące ubóstwa. Polska gospodarka rośnie, w 2025 r. jednak ubóstwo skrajne utrzymało się na poziomie zbliżonym do poprzedniego roku i dotyczyło ok. 2 mln osób. Poniżej minimum socjalnego wciąż żyło ich ok. 15 mln – czytamy w corocznym raporcie EAPN Polska (Poverty Watch 2026). Granicę ubóstwa skrajnego wyznacza się na podstawie minimum egzystencji, obejmującego zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb. Powołując się na dane Głównego Urzędu Statystycznego, autorzy raportu podkreślili, że w 2025 r. ubóstwo skrajne dotyczyło 5,3% osób w gospodarstwach domowych, a więc w przybliżeniu 2 mln osób. W 2024 r. było to 5,2%, a rok wcześniej – 6,6%. „Ich wydatki były niższe od granicy opartej na minimum egzystencji” – zaznaczyli autorzy, opisując osoby, które żyły poniżej granicy minimum socjalnego. Warto dodać, że wydatki te są inne dla gospodarstwa jednoosobowego i inne dla wieloosobowego. Na przykład w przypadku emeryta żyjącego samotnie – to ok. 1910 zł miesięcznie, a w 4-osobowej rodzinie (rodzice i dwójka dzieci) – to ok. 1559,63 zł na osobę. /J.K.
POLSKA – UKRAINA
UPA roku
„Polaków wyciąć w pień” – taki rozkaz na Wołyniu wydał Roman Szuchewycz, ówczesny dowódca UPA. Teraz lwowska rada obwodowa ogłosiła rok 2027 rokiem UPA, Romana Szuchewycza oraz działacza Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów Ołeha Olżycza, co wywołało reakcję w Polsce, w tym polskich władz, które przypominają o odpowiedzialności UPA za ludobójstwo polskiej ludności cywilnej na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej. – Musieli zdawać sobie sprawę, że wywoła to napięcia w relacjach z Polską. Wiedzieli, że są bardzo poważne zarzuty ciążące na Szuchewyczu dotyczące tego, że akceptował mordy lub że sam nakazywał mordowanie Polaków – stwierdził Łukasz Adamski z Centrum im. Mieroszewskiego. Ukraińskie władze bagatelizują sprawę. A ambasador Ukrainy w Polsce Wasyl Bodnar podkreślił, że ukraińskie władze centralne nie identyfikują się z decyzją podjętą we Lwowie: – Przechodziliśmy już przez to w tym roku. Rozumiem, jak drażliwy jest to temat dla Polaków – powiedział. /J.K.
_1792598077.jpg)
