Diecezja gliwicka erygowana została bullą Totus Tuus Poloniae populus z 25 marca 1992 r., w której papież Jan Paweł II ustanowił nowe struktury administracji kościelnej w Polsce. Jej terytorium wydzielono z dwóch starszych diecezji – z północnej części diecezji katowickiej i z południowo-wschodniej części diecezji opolskiej. Miasto Gliwice ustanowiono stolicą diecezji, a konsekrowany 16 maja 1900 r. kościół parafialny Świętych Apostołów Piotra i Pawła został podniesiony do godności kościoła katedralnego. Diecezje gliwicka, opolska i katowicka utworzyły nową prowincję kościelną – metropolię górnośląską.

Patroni diecezji

Głównymi patronami diecezji gliwickiej są święci apostołowie Piotr i Paweł. Inni patroni to: Najświętsza Maryja Panna, czczona jako Matka Sprawiedliwości i Miłości Społecznej (Piekarska), oraz św. Anna, matka Maryi – czczona w sanktuarium znajdującym się w obrębie diecezji opolskiej.

Pasterze Kościoła gliwickiego

Pierwszym ordynariuszem diecezji gliwickiej został bp Jan Wieczorek, który w latach 1981-92 pełnił urząd biskupa pomocniczego w diecezji opolskiej. Biskupem pomocniczym został bp Gerard Kusz, który w latach 1985-92 także był biskupem pomocniczym diecezji opolskiej. Po przejściu w 2011 r. na emeryturę bp. Jana Wieczorka nowym biskupem gliwickim został mianowany bp Jan Kopiec, dotychczasowy biskup pomocniczy diecezji opolskiej.

Terytorium w liczbach

Centrum pastoralnym i administracyjnym diecezji gliwickiej jest kuria diecezjalna, która od 2 stycznia 1995 r. ma swoją siedzibę w Gliwicach przy ul. Łużyckiej 1. Terytorium diecezji gliwickiej obejmuje obszar 2 250 km2 (z czego 60,6% należało do diecezji opolskiej, a 39,4% – do diecezji katowickiej). Terytorialnie diecezja gliwicka należy do najmniejszych w Polsce – pod względem wielkości powierzchni znajduje się na przedostatnim miejscu (po diecezji sosnowieckiej).

Kościół nie tylko materialny

Diecezję gliwicką zamieszkuje ponad 658 tys. osób, z których blisko 590 tys. jest katolikami, co pod względem liczebności katolików kwalifikuje ją do diecezji o średnio dużej gęstości zaludnienia. W dniu erygowania nowo utworzona diecezja gliwicka liczyła 18 dekanatów, w których funkcjonowało 145 parafii. Obecnie mamy 16 dekanatów, do których należy 156 parafii. Obok kościołów parafialnych na terenie diecezji znajduje się jeszcze: 21 kościołów filialnych, w których regularnie odprawiane są Msze św., 12 kościołów pomocniczych i cmentarnych oraz 1 kościół rektorski, a także 56 kaplic publicznych i półpublicznych. W obrębie diecezji znajdują się 23 domy zakonne męskie, w tym 17 przy kościołach parafialnych, oraz 38 domów zakonnych żeńskich 17 różnych zgromadzeń.

Do diecezji gliwickiej inkardynowanych jest 375 kapłanów, w tym 30 emerytów i 7 rencistów. W męskich domach zakonnych rezyduje i pracuje 156 zakonników, w tym 24 braci. Na terenie diecezji mamy grupę 550 nadzwyczajnych szafarzy Komunii św. W seminarium duchownym, afiliowanym do Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego, studiuje obecnie 18 alumnów.

Wizytówka Caritas

Dzięki inicjatywie i przy ogromnym zaangażowaniu nieżyjącego już przewodniczącego Komisji Charytatywnej Konferencji Episkopatu Polski bp. Czesława Domina w latach 1990-94 powstał na ziemi lublinieckiej – w Rusinowicach Ośrodek Rehabilitacyjno-Edukacyjny dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej pw. św. Rafała Archanioła. Ośrodek, który jest własnością Caritas Diecezji Gliwickiej, rozpoczął działalność w kwietniu 1994 r.

Diecezjalne sanktuaria

Na terenie diecezji znajdują się trzy sanktuaria maryjne erygowane przez biskupa gliwickiego. Są to: sanktuarium Matki Bożej Pokornej (Rudzkiej) w parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Rudach, sanktuarium Matki Bożej Lubeckiej w kościele parafialnym Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Lubecku oraz sanktuarium Matki Bożej Nieustającej Pomocy w kościele parafialnym Podwyższenia Krzyża Świętego w Gliwicach.

Ważne wydarzenia

Wielkim dniem dla diecezji gliwickiej, a także dla całej metropolii górnośląskiej był pobyt 17 czerwca 1999 r. w Gliwicach Ojca Świętego Jana Pawła II w ramach wizyty apostolskiej w Polsce.

We wrześniu 2001 r. przy parafii katedralnej rozpoczęto budowę Diecezjalnego Centrum Duszpasterskiego im. Jana Pawła II jako wotum wdzięczności za tę wizytę Ojca Świętego.

25 marca 2017 r., w 25. rocznicę utworzenia diecezji gliwickiej, został zainaugurowany I Synod Diecezji Gliwickiej. Obrady zakończyły się 4 listopada 2018 r. podpisaniem dekretu zatwierdzającego postanowienia synodalne. Owocem ponad 1,5-rocznych obrad był dokument końcowy Pierwszy Synod Diecezji Gliwickiej (2017-2018). Statuty i aneksy.