Konferencja miała miejsce 14 czerwca. Jak zauważył we wstępie ks. prof. dr hab. Dariusz Kotecki, dziekan wydziału, modlitwa zawsze towarzyszyła ludziom. Przytoczył on dwie starożytne modlitwy: prośbę egipskiego ślepca o odzyskanie wzroku i mieszkańca Mezopotamii błagającego o wyzwolenie.

– Człowiek szuka Boga, wyczuwając w Nim miłosierdzie i dobroć – dodał ksiądz dziekan. Obrady, toczące się w języku angielskim, otworzył dr Rafał Beszterda z Katedry Etnologii i Antropologii Kulturowej UMK. Scharakteryzował pokrótce modlitwę medytacji i kontemplacji i podobnie jak jego przedmówca zauważył, że człowiek, zagubiony we wszechświecie, ma w sobie pragnienie, by odnaleźć absolut i Mistrza.

Człowiek – otwarty na Boga

W konferencji zatytułowanej „Spirituality in Polish psychology” dr hab. Paweł Izdebski z Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy scharakteryzował metodologię badania duchowości. Opisując narzędzia badawcze, prelegent zwrócił uwagę na to, że polska psychologia w dużej mierze korzysta z doświadczeń badaczy zagranicznych, często protestanckich. Postulował, aby wypracować takie metody pracy, które w lepszym stopniu uwzględnią nasz kontekst kulturowy.

Doc. dr Sasha Horvat z Wydziału Teologicznego w Rijece rozpatrywał doświadczenie ludzkiej modlitwy z perspektywy zarówno filozofii, jak i nauk ścisłych. Przedłożył on m.in. wyniki eksperymentu na temat pracy mózgu u osoby modlącej się (zakonnika). Okazało się, że podczas modlitwy intensywnie pracuje ośrodek odpowiedzialny za mowę. Tak jak przypominał papież Benedykt XVI, człowiek jest „capax Dei” – otwarty na Boga, na wejście z Nim w relację. Z drugiej jednak strony, choć na temat modlitwy można wypowiadać się z perspektywy wielu gałęzi nauki, zawsze w jakimś stopniu pozostawać będzie ona tajemnicą.

– O modlitwie najwięcej ma do powiedzenia ten, kto się modli – przekonywał ks. prof. dr hab. Mirosław Mróz z WT UMK. Przedstawił on myśl św. Tomasza z Akwinu zawartą w komentarzu do Listu św. Pawła Apostoła do Efezjan, dodając, że Doktor Anielski to nie tylko mistrz duchowy i znawca Pisma Świętego, ale także kapłan i poeta. Jego komentarz nie jest więc suchym wykładem, ale swoistą „szkołą modlitwy”. Akwinata charakteryzuje w nim modlitwę prośby, dziękczynienia i uwielbienia. Istotą modlitwy u św. Tomasza jest relacja z Bogiem jako Ojcem. Święty postuluje przejście od postawy niewolniczej do postawy zaufania i pokory. Wymienia wiele powodów, za które człowiek może dziękować Stwórcy i podkreśla wagę modlitwy za innych.

Praktyka

Kolejną częścią konferencji były trzy panele dyskusyjne. Pierwszy z nich był spojrzeniem na modlitwę z perspektywy psychologicznej – prelegenci mówili m.in. o nerwicy eklezjogennej, roli modlitwy w wychodzeniu z uzależnień oraz popularności Mszy św. z modlitwą o uzdrowienie. Tematem drugiego panelu było doświadczenie modlitwy u konkretnych osób – św. Faustyny i św. Charbela oraz Tomasza Mertona i Adrienne von Speyr. Trzeci z paneli dotyczył przełożenia modlitwy na praktykę. Remigiusz Sokalski opisał wejście na drogę kontemplacji według św. Tomasza, przypomniał też rady Akwinaty dotyczące rozproszeń. Ks. dr hab. Wiesław Łużyński (WT UMK) scharakteryzował temat społecznego zaangażowania chrześcijan w nauczaniu św. Jana Pawła II i Benedykta XVI oraz w dokumentach Kościoła.

Dr Przemysław Waszak z Wydziału Nauk Historycznych UMK przedstawił bogato ilustrowaną prezentację dotyczącą gotyckich krucyfiksów na terenie dawnego państwa krzyżackiego – w tym krzyży znajdujących się w kościołach diecezji toruńskiej i pelplińskiej – i tego, jak ich wykonanie i umiejscowienie w świątyni wpływało na postawy modlitewne odbiorców. Ciekawy referat na temat roli modlitwy w zachowaniu polskiej tożsamości narodowej w Kazachstanie zaprezentowała dr Joanna Książek z Katedry Etnologii i Antropologii Naukowej UMK, opisując także współczesne dylematy osób tam mieszkających, chcących przekazywać wiarę, a jednocześnie zachować swoją kulturę w obcym kraju. Każdy z paneli zakończył się dyskusją.