W 20. rocznicę podpisania Konkordatu pomiędzy Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską, w auli Instytutu Teologicznego Wyższego Seminarium Duchownego w Przemyślu, odbyła się Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Kościół – Państwo”. Mszy św. w kaplicy WSD przewodniczył abp Józef Michalik, zaś homilię opartą na słowach Chrystusa: „Oddajcie więc Cezarowi to, co należy do Cezara, a Bogu to, co należy do Boga” (Mt 22, 21) wygłosił rektor Seminarium ks. dr Dariusz Dziadosz.

Obradom konferencji przewodniczył ks. dr Piotr Steczkowski z Uniwersytetu Rzeszowskiego. Pierwszy wykład, po wprowadzającym słowie ks. prał Józefa Bara, wygłosił ks. prof. Libero Gerosa z Uniwersytetu w Lugano. Jego wystąpienie, zatytułowane „Kościół i Państwo w Szwajcarii: przestrzeń ciągle otwarta”, poświęcone było skomplikowanym relacjom pomiędzy tymi dwiema rzeczywistościami w ojczyźnie Księdza Profesora. Szwajcaria jest konfederacją 26 niezależnych państw (kantonów), z których każde posiada odrębne, często skrajnie różne regulacje dotyczące współpracy z Kościołem. Ponieważ poszczególne diecezje obejmują swoim zasięgiem kilka kantonów, poszukiwanie wspólnych rozwiązań duszpasterskich jest dużym wyzwaniem. Dodatkowym utrudnieniem jest przyzwyczajenie Szwajcarów do rozwiązywania wszelkich kwestii za pomocą referendów, która to metoda rzecz jasna nie jest przyjęta w Kościele. Ks. prof. Gerosa w 2009 r. został mianowany przewodniczącym komisji badawczej powołanej przez Konferencję Episkopatu Szwajcarii, która miała pomóc w przezwyciężeniu powstałych trudności. W tym roku komisja przekazała KES swój raport w formie „Vademecum”, którego celem jest poprawienie współpracy między biskupami i poszczególnymi kantonami. Ksiądz Profesor zaznaczył jednak, że proponowane przez komisję porozumienie „będzie mogło funkcjonować i mieć pozytywne reperkusje pastoralne, tylko jeśli każda ze stron będzie miała świadomość swoich własnych kompetencji”.

Kolejny wykład „Zasada niezależności i autonomii Państwa i Kościoła katolickiego (art. 1 Konkordatu z 1983 r.) gwarancją harmonijnych relacji wspólnoty politycznej i wspólnoty religijnej”, wygłosił ks. prof. Wojciech Góralski z UKSW. Zwrócił szczególną uwagę na zawarte w Konkordacie gwarancje złożone przez Kościół wobec państwa polskiego, o których istnieniu często zapominają przeciwnicy tej umowy, koncentrując się jedynie na obowiązkach państwa. Strona kościelna zobowiązała się m.in. do tego, że w odpowiednim czasie poprzedzającym ogłoszenie nominacji biskupa diecezjalnego poda jego nazwisko do poufnej wiadomości rządu polskiego, a także, że sprawowanie kultu religijnego w przestrzeni publicznej będzie odbywało się z zachowaniem przepisów prawa polskiego. Kościół zobowiązał się również do podawania do wiadomości władz programu oraz podręczników do nauczania religii w szkołach. Umowa konkordatowa – jak podkreślił Ksiądz Profesor – „jest wymownym wyrazem dążenia obu stron do trwałego i harmonijnego uregulowania wzajemnych stosunków, czego gwarancją jest zasada niezależności i autonomii obu wspólnot”.

Jako ostatni wystąpił ks. prof. Piotr Stanisz z KUL-u, który przedstawił temat: „Konkordatowa reforma systemu finansowania Kościoła we Włoszech”. Istota nowych rozwiązań zastosowanych we Włoszech wiązała się ze zniesieniem systemu beneficjalnego, który funkcjonał tam przez szereg lat i był powodem wielu niedogodności odczuwanych przez obie strony. W zamian za to wynegocjowano umożliwienie obywatelom przekazania na rzecz Kościoła części płaconego przez nich podatku dochodowego.

Słuchaczami konferencji i uczestnikami dyskusji, która wywiązała się po wystąpieniach prelegentów, byli m.in.: abp Józef Michalik, księża biskupi Adam Szal i Stanisław Jamrozek, zaproszeni profesorowie, pracownicy sądów diecezjalnych, przedstawiciele władz państwowych, wojewódzkich i lokalnych, jak również sądownictwa, prokuratury, policji i straży granicznej, a także duchowni oraz alumni Seminarium. Ksiądz Arcybiskup, podsumowując to naukowe spotkanie oraz dziękując jego uczestnikom, powiedział, że pozwoli ono „bardziej oddychać atmosferą odpowiedzialności za Kościół, w którym jesteśmy i bardziej pokochać go naszą pracą, trudem, zaufaniem i wsparciem”.